Bader-orgel Walburgiskerk Zutphen

Naast de bijzonder geslaagde prestatie om de klanken van een Schnitger-orgel in een sample set vast te leggen, heeft Jiri Zurek (Sonus Paradisi) ook een fantastische prestatie geleverd met het samplen van de bijzondere klanken van het Bader-orgel. Beide sets reproduceren de klanken in de kerk uitermate goed in de huiskamer.

De klankschoonheid van de Prestanten is opvallend door de milde aanspraak en het vocale karakter. Het prestantenplenum van het hoofdwerk klinkt voornaam, ingetogen en breed. Het rugwerk daarentegen is veel directer van toon, het heeft een gearticuleerde aanspraak en een pregnante klank. Heel karakteristiek zijn de Fluiten en de Quintadenen. De prachtige klanken van de Tongwerken is karakteristiek voor het klankidioom waarmee Bader zijn orgel heeft vorm gegeven.

De DRY samples geven de klanken goed weer, de articulatie is perfect en de wat ruisende klanken in de kerk zijn goed in de huiskamer te horen.

                               Bader-orgel in Zutphen
Holzhey-Orgel  Weissenau 1787

Prospectum heeft een perfecte set van het Holzhey-Orgel gemaakt. De sample set brengt de klanken van een groot orgel in een kerk met een kathedrale akoestiek voortreffelijk over naar de huiskamer.

De registers laten een verscheidenheid aan klanken horen uit de tijd van de Rococo overgaand in het Classisisme. Het is een unieke prestatie om de verschillende klankkleuren van dit markante orgel zo in samples vast te leggen, dat elke klankkleur volledig tot zijn recht komt en de klanken toch goed versmelten in de ruime akoestiek.                
                                                                       
Holzhey-orgel Weissenau

Coci-Klapmeyer Orgel in Altenbruch

In de St. Nikolaikerk in Altenbruch staat een van de oudste orgels van Noord-Duitsland. Johannes Coci bouwde in 1498 het oudste deel van het orgel. Matthias Mahn voegde in 1577 het Rugpositief toe en behield de goede in het Hoofdwerk geplaatse pijpen van Coci.

Het zijn Gotische klanken, de authentieke stijl van vóór de Renaissance. Het metaal van pijpen dat eeuwenlang dezelfde klank heeft voortgebracht is metallurgisch veranderd, wat hoorbaar is in de resonans van deze pijpen. Het is te vergelijken met de klanken van een Stradivarius. Door de de tijd en het gebruik rijpt de klank en krijgt een bijzondere resonans.

Johann Klapmeyer
bouwde in 1730 het orgel verder uit met gebruikmaking van het historische materiaal. Jiri Zurek leverde een topprestatie met zijn samples, waarin de uitzonderlijke klanken optimaal zijn opgeslagen.
Authentieke orgelklanken en perfecte opnamen gaan hier samen
                zie: Coci-Klapmeyer orgel in Altenbruch
Arp Schnitger-orgel 1721 Zwolle

Arp Schnitger was de beste orgelmaker in Noord Duitsland in de baroktijd en zijn orgels werden in de tweede helft van de vorige eeuw als voorbeeld gebruikt om de verloren gegane kunst van het orgelmaken opnieuw te ontdekken. Door het bouwen van orgels in de stijl van Schnitger konden de orgelbouwers weer kennis krijgen van het oude ambacht.

Het Schnitger-orgel van de Sint-Michaëlskerk in Zwolle is ontworpen door Arp Schnitger maar na zijn overlijden voltooid door zijn zoons Franz Caspar en Johann Georg Schnitger. Het orgel heeft vier klavieren en is met 64 registers het grootste orgel van Schnitger.

Van Schnitger-orgels zijn weinig sample sets verkrijgbaar en zelden zijn de klanken goed opgenomen. Maar dat geldt niet voor de samples die Jiri Zurek - Sonus Paradisi in Zwolle heeft gemaakt, de klanken van Schnitger zijn hier volmaakt in de geheugens opgeslagen.
             De klanken van een magistraal kerkorgel worden hier met
                         behoud van hun karakter in de huiskamer weergegeven

                                                naar: Schnitger-orgel in Zwolle

Hinsz-orgel Midwolda
De samenstelling van de mixtuur van het hoofdwerk, helder klinkend in bas maar donker in de discant door het toevoegen van tertsen op 16 voetsbasis. Het is bedoeld om samen met de Cornet de gemeentezang te ondersteunen. Veel organisten vroegen mij naar een goed orgel om de begeleiding van de gemeentezang te studeren nadat hun keuze van het Lohman-orgel in Heusden (Sygsoft) een teleurstelling bleek te zijn.
Mijn raad om te studeren met de klanken van het Hinsz-orgel van Midwolda bleek een schot in de roos te zijn, ik kreeg enthousiaste reacties. In Groningen wordt dit orgel als één van de beste orgels voor begeleiding van de gemeentezang beschouwd. De sample set geeft een voortreffelijke weergave van de klanken en veel organisten gebruiken deze set als studieorgel voor hun kerkdiensten.

Het is het eerste Hinsz-orgel dat goed is gesampled.
                                                                            Hinsz-orgel Midwolda
Casavant Orgel buitengewone Klankrijkdom

Zwitserse en Franse organisten die hun concerten ook in Amerika uitvoerden, waren enthousiast over de opvallende rijkdom aan klankkleuren. De orgelbouw is daar minder traditioneel dan in Europa en vooral gericht op een uitgebreide keuze aan klanken met subtiele verschillen in kleuring. In de sample set van dit Casavant-orgel is dat goed te horen.


De klankkleuren van de Tongwerken zijn prachtige solostemmen, maar versmelten ook goed met de labiaalregisters. Opvallend is het eigen karakter van elk tongwerk. Waar de klanken bij Europese orgels vaak dicht bij elkaar liggen, laten deze bij dit orgel unieke verschillen horen.

De Fluiten hebben een aangenaam klankverloop van fluwelig in de bassen naar een heldere, maar nog steeds ronde klank in de diskant.

Heel bijzonder zijn de klanken van het Klokkenspel. De organist kan hier als een beiaardier het Carillon in de toren bespelen.
                                                                 Casavant orgel

                                                         
  Deutsch
   English
Schnitger-orgel  Martinikerk  Groningen

Groningen
is het hart van de orgeltuin van Europa. Nergens in de wereld is een hogere concentratie van historische orgels te vinden. Wereldberoemd is het Schnitger Orgel in de Martinikerk. Organisten uit vele landen bezoeken dit orgel om de magistrale klanken te horen. Dat zij dit orgel het mooiste van de wereld noemen mag dan arbitrair zijn, er is geen objectieve norm voor, het toont toch aan dat de klanken van uitzonderlijke schoonheid zijn.

Jiri Zurek legde de klanken vast in een sample set en hij zei er over:
"Na een jaar van ontwikkeling is de sample set van het Martini-orgel klaar. Ik wil dat het de beste sample set ooit moet zijn en daarom heb ik al mijn vaardigheden aan deze sample set gegeven".


Vanaf het begin heb ik het proces kunnen volgen en nu ik het resultaat heb gehoord stel ik vast, dat er een nieuwe norm voor het maken van sample sets is geschapen. De sample set met twee kanalen met DRY samples overtreft alle sets van elke sample maker.    Martini orgel
De beste Sample sets voor Hauptwerk 5

De nieuwe Impulse-Response techniek van Hauptwerk 5, die een identieke kopie is van de akoestiek van de kerk, betekent een fundamentele verbetering van Hauptwerk. Het was de ontbrekende factor om klanken van het kerkorgel volmaakt gelijk in de huiskamer te laten klinken. Het weergeven van een pijptoon door het Hauptwerkorgel was al perfect, maar in de kerk zorgt de akoestiek dat de toon zich kon ontwikkelen tot een brede, volle klank en dat ontbrak in de huiskamer.
De galm werd gesuggereerd door een opname op grote afstand van de pijpen te maken en deze als WET sample in de set op te slaan. Dat is echter niet de klankbeleving die de organist bij het orgel ondergaat.

De toon ontstaat wanneer de wind uit de kernspleet langs het bovenlabium stroomt en een onderdruk veroorzaakt in de pijp die de wind naar binnen trekt. Er ontstaat dan een overdruk die de wind weer naar buiten duwt. Dit begin van de toon is de articulatie die de windkolom in het corpus in beweging zet om de toon op te bouwen. Het van cruciaal belang dat de organist de articulatie direct hoort, voordat de eerste weerkaatsing door de nagalm het kan beïnvloeden.

De microfoons moeten dicht bij de pijpen staan om deze droge toon in de sample op te slaan. Door de weerkaatsingen van de toon tegen wanden, zuilen of andere objecten ontwikkelt de toon zich tot een brede volle klank. Omdat deze objecten zich op toenemende afstanden bevinden, verwijderen de reflecties zich steeds verder van de bron. Dat is de klankbeleving van de organist.

De Impulse-Response techniek van Hauptwerk 5 geeft de toon in de huiskamer dezelfde ontwikkeling tot volle klank als de pijptoon in de kerk. De sample set bevat niet meer dan twee kanalen met op korte afstand opgenomen tonen zonder nagalm, de DRY samples. De akoestiek wordt Impulse-Response techniek opgenomen en apart van de samples in het geheugen van het Hauptwerkorgel. Daarmee kunnen de tonen uit de samples dezelfde ontwikkeling tot volle klank ondergaan, zoals dat in de akoestiek van de kerk gebeurt.

Hieronder de sample sets die de vereiste DRY samples bevatten.  

Serassi orgel in Santa Maria van Campagna Piacenza

Het orgel van de kerk in Santa Maria van Campagna in Piacenza, Italië werd in 1825 en in 1838 gebouwd door Serassi onder advies van Padre Davide da Bergamo.Het orgel behoort tot de belangrijkste orgels van Italië omdat het werd gemaakt door de meest vooraanstaande orgelbouwers, de broers Serassi en omdat zij het orgel in samenwerking met Padre Davide voorzagen van een nieuw en uitgebreider klankenpalet dan gebruikelijk in die tijd. De klanken van dit orgel luidden een nieuw tijdperk in.

Tot omstreeks 1800 waren de Italiaanse orgels kleine instrumenten met een ingetogen en verfijnde klank. Een lage winddruk met lage opsneden maakten de klank boventoonrijk en zingend. Door de samenwerking tussen Padre Davide en Serassi ontstond een nieuwe orgelstijl met rijke kleurschakeringen, de Italiaanse romantiek.

Deze sample set heeft een eigen stijl door een grote diversiteit aan klanken. Organisten die graag improviserend spelen, vinden hier een uitgebreid palet van zingende pijpklanken en heldere klokjes. In de huiskamer komen de klanken goed tot hun recht.                                     
waardevolle samples met een grote verscheidenheid aan klankkleuren
                                                             Serassi Orgel
Ibach romantisch orgel St. Gertrudiskerk
                              Bergen op Zoom

De mooiste romantische orgels zijn gemaakt in de tijd van de hoogromantiek, de jaren 1850 tot 1890. In de periode daarna stond de economie op een laag peil en een orgelbouwer moest met goedkoper materiaal en dubieuze effecten proberen het bedrijf gaande te houden. Het was de vervaltijd en die duurde tot 1930 toen de Orgelbewegung een periode van herbezinning leidde. De verloren gegane kunst van het orgelmaken moest door het bestuderen van historische orgels opnieuw worden gevonden. In de eerste plaats werd dat gevonden bij de barok orgels, later werden ook de betere orgels uit de tijd van de hoogromantiek daarbij betrokken. Naast de orgels van Walcker klinken romantisch-symfonische werken uitstekend op de orgels van Ibach.

Na een diepgaand  historisch-musicologisch onderzoek heeft Jan Jongepier vastgesteld, dat het Ibach orgel van de St. Gertrudiskerk tot een van mooiste romantische orgels van Europa behoort. Een restauratie naar het oorspronkelijke ontwerp van Richard Ibach werd door Verschueren in Heythuysen uitgevoerd. Deze vond plaats in de periode 2009-2011 onder advies van Jan Jongepier, Rogér van Dijk en, namens de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Rudi van Straten.
De werkzaamheden omvatten de restauratie van de orgelkast, het lagerwerk, en het historische pijpwerk. De windvoorziening werd gecompleteerd en voor alle werken werden nieuwe windlades vervaardigd. Zowel klaviatuur als toets- en registermechanieken werden gereconstrueerd. De nieuwe onderdelen werden vervaardigd naar voorbeeld van andere Ibach-orgels. Aan de oorspronkelijke dispositie werd op Manual I een Fagott 16’ toegevoegd.

Jiri Zurek van Sonus Paradisi heeft de klanken van dit orgel in een sample set vastgelegd.
Een sample geeft de klank weer zoals het in de kerk klinkt en deze moet aan de huiskamer worden aangepast, om de klankverhoudingen weer te geven zoals een organist deze in de kerk hoort. Bij dit orgel klonk dat verrassend goed, omdat de klanken heel gelijkmatig in de samples zijn opgeslagen. Zo hoorde ik in korte tijd het kleurrijke klankenpalet van de 42 registers in goede verhoudingen. In de enorme akoestiek klinkt de overweldigende klank van het volle orgel, maar ook de tedere klanken van de fijnzinnig geïntoneerde zachte stemmen. Veel nuanceringen in kleuren en oplopende mate van luidheid.
                                                                             Ibach romantisch

Radeker & Garrels orgel   Anloo

Elke sample set moet vanwege het volumeverschil tussen kerk en huiskamer worden aangepast. Door Prospectum is een nieuwe techniek ontwikkeld en de sample set van Anloo is met deze techniek gemaakt. De klanken klinken zonder aanpassing goed in de huiskamer.

De muzikale waarde van een sample set is van twee factoren afhankelijk:
1. De klanken van het gesamplede orgel
2. De klanken in de samples moeten zonder nagalm zijn opgeslagen
De nagalm in de kerk moet met een Impulse-Response worden opgenomen om deze met convolutiegalm te kunnen weergeven. Dat is perfect geslaagd in deze sample set.

Het orgel van Anloo is klein kerkorgel uit de baroktijd met een klankstijl van grote waarde. Harold Vogel komt vaak naar Anloo om zijn leerlingen hiermee te laten kennismaken, want er is nauwelijks een beter voorbeeld te vinden.   Zie Anloo

Praag Tynkerk Mundt-orgel    milde Barokklanken

De Tynkerk in Praag heeft een van de best bewaarde zeventiende-eeuwse orgels van Europa. Het is gebouwd door Johann Heinrich Mundt in 1673. De klanken sluiten aan bij de klanken van de Zuid-Duitse orgels. De kenmerken van de Zuidduitse orgelbouwschool zijn: een instrument met twee manualen met korte octaaf, waarbij het Rugpositief is bedoeld als de kleinere broer van het Hoofdwerk voor een dynamisch en ruimtelijk contrast.

Milde Prestanten met een expressieve aanspraak, zelfs bij zeer lage winddruk. Heldere klanken van Mixturen die vaak een terts bevatten. Grote verscheidenheid aan fluiten, waaronder de typische houten Copulas (enge Gedackten) met een lichte spuck. Meerdere fluiten met bijzondere karakters maken prachtige consortregistraties mogelijk. In de orgels van de Zuid-Duitse school werden de eerste Strijkregisters toegepast. Het orgel in Praag is het beste voorbeeld van Tsjechische orgelbouw.

De samples van Sonus Paradisi laten de klanken in de stijl van de Zuid-Duitse barok horen. De stijl is een welkome toevoeging aan de barokklanken van meer noordelijk karakter. De pijpen hebben mensuren en winddrukken die ook voor huispijporgels gebruikelijk zijn en de klanken worden dan ook bijzonder goed in de huiskamer weergegeven.

start
hauptwerk
convolutie
intonatie
boekenhw
set orgels
orgels in mijn huis
martini
schnitger
bader
anloo
klapmeyer
casavant
holzhey
serassi
hinsz
contact
tafelpositief
boeken over orgebouw
betellen van boeken
metalen pijp maken
prestant
holpijp
min-orgel
linked sites