Convolutiegalm

In Hauptwerk 4 was het weergeven van de galm alleen mogelijk door WET samples te gebruiken. Niet het goede galmeffect zoals de organist en de koorleden gewend zijn te horen. De galm komt naar je toe in plaats van zich te verwijderen. Maar mensen die het orgel alleen kennen van beluisteren in de kerkbezoek werd het als echte galm aanvaard. Een systeem dat volledig overeenkomt met galm van de kerk bestond al lang, maar Brett Milan wilde het nog niet in Hauptwerk implementeren. In Hauptwerk 5 is het nu mogelijk gemaakt. Het is de Impulse-Response techniek bij de opnamen en de Convolutie bij de weergave.

Impulse

De Impulse wordt verkregen door de reflecties van de kerk op te nemen nadat er een impuls was gegeven. De impulse is een kort, sterk geluid van een sweep van sinusgolven van alle toonhoogten. Het gaat om een grote akoestische energie met een zo breed mogelijk frequentiespectrum in een zo kort mogelijke tijd de kerk in te sturen.

Response

De Response zijn de weerkaatsingen van de klanken door muren, pilaren en plafond. De meest nabije wanden geven als eerste hun reflecties, de objecten die wat verder weg staan doen er langer over. Het volume ervan wordt geleidelijk aan minder en daardoor sterven de klanken uit. Het zijn enorm veel weerkaatsingen, allemaal met eigen galmtijden die via microfoons naar een krachtige computer worden gestuurd. De computer berekent het complexe proces van alle reflecties en legt dat vast in een digitaal geheugen als een exacte kopie van de akoestiek van de ruimte.

Convolutie
Door het moduleren van klanken op de akoestische processen in het geheugen ontstaat Convolutie. Er is geen goed Nederlands woord voor, maar verstrengeld is een goede verklaring van de werking. Elke klank die via dat geheugen wordt gestuurd, klinkt alsof de klank in die akoestische ruimte is ontstaan.

Wanneer microfoons de klanken op korte afstand van de pijpen opnemen, worden deze als DRY samples opgeslagen. Als vervolgens de galm uit een Impulse – Response opname wordt gebruikt, komt dat overeen met hetgeen de organist aan de speeltafel in de kerk hoort. Dan is de ideale situatie bereikt en hoort de organist in de huiskamer hetzelfde als de organist in de kerk.

Nu convolutiegalm op ideale wijze de akoestiek verzorgt, is er geen reden om de inferieure WET samples nog te gebruiken. In mijn Hauptwerkorgel gebruik ik uitsluitend de DRY samples met de convolutiegalm. Zo hoor ik de klanken van een pijporgel op korte afstand en de rondom aanwezige galm laat deze in de verte uitsterven. Een kerkorganist hoort in de huiskamer de orgelklanken en de nagalm zoals in de kerk.

Nagalm

In een kerk is het orgel de bron van de klanken. De tonen uit de pijpen klinken na omdat ze worden gereflecteerd door de muren, de pilaren en het plafond. Deze objecten bevinden zich op toenemende afstanden van de bron en daarom komen de reflecties steeds later en neemt hun geluidsterkte af en sterft uit. De nagalm verwijdert zich van de bron.
Het effect doet zich ook voor in de bergen, wanneer de roep van de bergbeklimmer weerkaatst wordt door steeds verder weg liggende rotsen, waarbij het volume gelijkmatig vermindert. Het kenmerk van de galm is dat het zich verwijdert van de bron en uitsterft in de verte.

De in WET samples opgeslagen galm hebben een tegengesteld effect. De microfoons staan ver van de pijpen en registreren eerst de reflecties en pas veel later de bron van de klanken. Dat is de situatie die de kerkgangers horen, ze horen de galmende klanken op zich af komen.

Wanneer ik een toets indruk op mijn Hauptwerkorgel hoor ik de toon nog voor de eerste reflectie optreedt. Dat moet ik zonder vertraging kunnen horen, anders kan ik geen articulatie en frasering geven op de manier die ik met mijn spel wil uitdrukken. Iemand die van blad speelt kan spelen wat er op papier staat en is minder afhankelijk van een direct horen, maar ik speel zelden van blad. Om te improviseren moet ik zonder vertraging van toon naar toon kunnen gaan. Ik hoor hoe de tonen zich dichtbij vormen en hoe ze in de verte uitsterven. De tonen komen uit DRY samples en de galm is met Impulse-Response techniek verkregen. Zo komt de situatie overeen met het bespelen van het orgel in de kerk.

Hoe zijn de IR's te gebruiken
Ga naar General settings en kies: Audio mixer (for adding reverb, . . . . )

1. Open de Hauptwerk audio mixer.
2. Selecteer de gewenste bus waarop je de IR wilt toepassen.
3. Klik op Select (het kan 10 seconden duren). Impulse response reverb
4. Selecteer in de lijst met beschikbare IRs de IR naar keuze.
5. De pre-delay, wet-mix en reverb-level zijn desgewenst aan te passen,
    maar het beste resultaat wordt bereikt door weinig te wijzigen.

Select bij View: Audio Mixer Routing and Voicing/Panning Settings. Hiermee is het volume van de galm regelbaar.

Hoe de juiste IR te kiezen
Impulse Response (IR) is een footprint van de akoestische eigenschappen van de gegeven kerk. IR kan worden gebruikt om deze eigenschappen te reproduceren en toe te voegen aan de pijpklanken van de samples. De meest kenmerkende akoestische karakteristiek van een ruimte is de nagalmtijd. Daarom staan de IRs in deze lijst in de volgorde van de nagalmtijd. Er zijn echter andere functies op basis waarvan je de favoriete IR kan kiezen. Voor normaal gebruik zijn de meest interessante parameters nagalm tijden (EDT, T20, T30) en Clarity C50 en C80.

RT, T20, T30-reverberation time (RT) is gedefinieerd als de tijd die nodig is om het geluid tot 60dB onder de oorspronkelijke waarde te laten uitsterven.

De nagalmtijd is afhankelijk van de frequentie
Elke frequentieband zal anders uitsterven. Meestal sterven zeer hoge frequenties zeer snel uit, de maximale RT is ergens tussen 500-2000 Hz. Elke IR-beschrijving bevat een grafiek waarin het frequentie verval voor verschillende frequentiebanden wordt weergegeven. De kleuren geven de intensiteit van het geluid aan: geel = hoge energie, rood = minder energie, violet = lage energie, zwart = geen energie (achtergrondruis).
zie galmfoto's Martinikerk en Michaelskerk

Sonus Paradisi - Impulse Response (IR) gebruiksgids

Installatie
Om de Impuls Response te kunnen gebruiken moet deze eerst worden geïnstalleerd en dat gaat op dezelfde manier als het installeren van een sample set.

1. Start Hauptwerk.
2. Selecteer het File menu en selecteer vervolgens  Installeer organ, temperament, or impulse reverb
3. Hauptwerk opent een dialoogvenster. Navigeer via de mappen naar het installatiepakket dat je hebt gedownload.
4. Hauptwerk pakt het pakket uit en installeert het. Bevestig de installatie wanneer dit wordt gevraagd.
5. Als er meer installatiepakketten zijn, herhaalt je stap 2-4 voor elk resterend installatiepakket.

Als er veel IRs in één keer zijn aangeschaft, zijn er ook veel kleine installatiepakketten. Het is noodzakelijk om elk pakket één voor één te installeren.          
                                                                    Impulse Response Sonus Paradisi      PDF

Eén stereo-kanaal
Veel amateurs hebben het vreemde idee dat de orgelklank beter wordt als er meer kanalen worden gebruikt. Dat stamt nog uit de tijd van orgels met elektronische toonopwekking, maar als Hauptwerk gelijk moet klinken aan een Pijporgel mag er niet meer dan één stereokanaal wordt gebruikt. Dat kanaal moet bevat DRY samples bevatten, dus klanken die op korte afstand van de pijpen zijn opgenomen. Deze zijn heel goed te intoneren, waardoor ze met een volume voor de huiskamer net zo klinken als in de kerk.

In Hauptwerk 4 waren WET samples, dus opnamen die ver van de pijpen waren gemaakt, de enige mogelijkheid om de akoestiek van de kerk over te dragen. Ik heb ze nooit gebruikt. Een Lexicon MX300 gaf een betere akoestiek.

Nu convolutiegalm op ideale wijze de akoestiek verzorgt is er geen reden om de inferieure WET samples nog te gebruiken. Vaak wees een organisten Hauptwerk af nadat ze een orgel met veel kanalen hadden gehoord. De klanken daarvan zijn geen goede voorbeelden van de echte kwaliteit van Hauptwerk. Mijn Hauptwerkorgel is dat wel en kan direct met mijn pijporgel worden vergeleken.
  Deutsch
   English
start
hauptwerk
convolutie
intonatie
boekenhw
sample sets
orgels in mijn huis
martini
schnitger
bader
anloo
klapmeyer
casavant
holzhey
serassi
hinsz
contact
tafelpositief
boeken over orgebouw
betellen van boeken
metalen pijp maken
prestant
holpijp
mini-orgel
linked sites