Welluidende Spaanse Orgelklanken

De twee Spaanse orgels die in deze sample set worden gepresenteerd, maken deel uit van de collectie van Francis Chapelet in Montpon-Ménestérol. Beide orgels zijn geplaatst in het Auditorium, dat Chapelet in het park bij zijn huis heeft gebouwd.

Het eerste orgel (hierboven afgebeeld) is afkomstig uit het voormalige klooster van Mondoñedo in Galicië. Het werd in de 17e eeuw gebouwd door een anonieme orgelbouwer. Het is in 1977 gerestaureerd door Pierre Chéron. Alle registers van het klavier zijn verdeeld in bas en discant, de deling is tussen c1 en cis 1. Het pedaal is permanent gekoppeld aan het laagste octaaf van het klavier. Het instrument heeft een kort octaaf, dat chromatisch is gemaakt in de sample set. De Hauptwerk-software kan als kort octaaf worden bespeeld.

Het tweede instrument is gemaakt in 1736 en werd door Francis Chapelet gered uit de ruïne van de kerk in Castilia. Chapelet kocht het orgel net op tijd, een week later stortte het gewelf van de kerk in. Gerhard Grenzing heeft het orgel in 1978 gerestaureerd en vergroot om een ​​breder repertoire mogelijk te maken. Het orgel heeft twee klavieren en een pedaal met 30 toetsen. De stemming is Werckmeister III.

Omdat beide instrumenten dezelfde ruimte delen, was het aantrekkelijk om ze in één sampleset samen te voegen. De klanken passen uitstekend bij elkaar en versmelten volkomen. De Spaanse orgels onderscheiden zich van de Noord-Europese orgels door zangrijke klanken die meer op transparantie dan op kracht zijn geïntoneerd. Vooral de typisch Spaanse tongwerken kunnen de plenumklank prachtig kleuren. Met de twee onderste manualen is het Castiliaanse orgel te bespelen en het derde manuaal is met het Galicische orgel verbonden. Omdat het Galicische orgel geen eigen pedaalregisters heeft, is het laagste octaaf gekoppeld aan een pedaal stokklavier. Om het pedaal tussen orgels te kunnen wisselen voor een uitvoering met dubbel koor, werd een pedaalkoppeling aan het Galicische orgel toegevoegd. Wanneer het gewenst is om alleen het Castiliaans instrument te bespelen, moet de pedaalkoppeling van het Galicische orgel uit staan, zodat er geen registers van het Galicische orgel in het pedaal hoorbaar zijn.

    Duits
   Engels
Manuael
Quintadena          16' 
Principael              8’
Roerpijp                8’
Quintadena           8'
Octav                   4’
Spitspijp               4’
Quint                   3’
Super Octav          2'
Woudfloit             2'
Sexquialter        2 st
Mixtuur           4-6 st  
Trompet               8’  
Vox humana b - d  8’

Tremulant
Borstpositiff
Gedackt              8’
Fluit                   4’
Octav                 2’
Seifloit            1 ½’
Scherp        ½’ 3 st
Dulciaen             8’
Tremulant
Pedael
Bardon              16'
Octav                 8'
Gedackt              8'
Octav                 4'
Basuyn              16'
Trompet              8'
Cornet                4'
Tremulant pedael
Galm van Impuls-Response techniek  =  Convolutiegalm

Anloo 2 is een Dry+IR sample set, d.w.z. het bestaat uit twee delen.
1. De droge klanken van het orgel opgeslagen in samples.
2. De akoestische kenmerken van de kerk, opgenomen door IR (Impuls-Response).
Anloo 2 bevat twee IRs:

PROSPECTUM Magnuskerk_Anloo1 (IR1) origineel, directe opname.
PROSPECTUM Magnuskerk_Anloo2 (IR2) indirecte en uitgebreide opname
Met behulp van IR2 zijn de klanken meer ruimtelijk met behoud van de
typische Magnuskerk-ruimte.

Bij het gebruik van IR2 is het verstandig deze te gebruiken in combinatie met
met IR1. Beschouw IR1 als directe galm galm en gebruik IR2 als meer ruimtelijkheid gewenst is.

Castilia organ
Positiv

Violon                    8’
Tapadillo                4’
Flautin                   2’
Nasardo            1 1/3’
Cimbala              2 st
Viejas                   8’

Great
Flautado                8’
Octava                  4’
Docena            2 2/3’
Quincena               2’
Nasardo           1 3/5’
Lleno                 3 st
Trompeta              8’
Clarin             4’ -  8’


Pedal
Contras               16’
Contras                 8’
Octava                  4’
Corno                    2’
Tremblant


Galicia organ

Flautado                   8’
Octava                     4’
Docena               2 2/3’
Quincena                  2’
Decinova             1 1/3’
Lleno                    3 st
Trompeta/Cornet       8’
Bajoncilli/Clarin      4’-8’
Dulziana                   8’

bas
- discant deling

Spaanse Orgelklanken

De bijzondere klanken van de Spaanse orgels vormen een welkome toevoeging aan de klankstructuren van de bekende Nederlandse, Duitse en Franse orgels. De Spaanse klanken zijn meer verwant aan die van de Italiaanse orgels. De Prestanten – Flautado – zijn enger gemensureerd, de pijpwanden zijn dun en hebben een hoog percentage tin. Zo ontstaan zijn helderzingende klanken met een transparante bas. De Fluiten echter hebben een wijde mensuur en zijn vaak uit hout gemaakt. De Mixtuur – Llena –  geeft aan de plenumklank een zilverachtige glans. De Tapadillo is een gedekte fluit. Een Nasardo kan zowel een Quint als een Terts ligging hebben.

De benaming van de registers heeft dezelfde ordening als in Italiaanse orgels. Men telt het aantal witte toetsen vanaf de basistoon op acht voet. Een Quint ligt 12 toetsen hoger (Docena 2 2/3), een tweevoet ligt 15 toetsen hoger (Quincena 2’) en Quint 1 1/3’ ligt 19 toetsen hoger (Decinova 1 1/3’). De Contras zijn houten pedaalregisters 16 voet en 8 voet. De klank van een Violon 8’ ligt hier tussen een Prestant en een Viola.

Merkwaardig zijn de namen van de tongwerken. Viejas betekent oud mens, maar de klank is een Regaal. Bepaald geen krakende, maar een aangenaam zingende stem. Een Clarin heeft trompetklank, evenals de Bajoncillo. Het woord real heeft veel betekenissen, bij het Galicia orgel is het de horizontale trompet. De Dulziana is gelijk aan een Dulciaan, een breedzingend tongwerk met laag volume.

De samples kunnen zowel in HW4 als in HW5 worden gebruikt. De beperkte ruimte van het museum zorgt voor perfecte DRY samples, die het pijpkarakter goed naar de huiskamer overbrengen. Opnamen aan de andere zijde van de ruimte laten enige nagalm horen, maar in HW5 is convolutiegalm mogelijk. Hier is een ruimte te kiezen met een nagalm, die overeenkomt met de oorspronkelijke galm van de kerken, waarvoor deze orgels waren gebouwd. De klankschoonheid die dan hoorbaar wordt is uniek en voegt iets bijzonders toe aan de bestaande sample sets.
                          
                                   De prijs van de Sample Set is laag, slechts 82,28 Euro           Sonus Paradisi

v
Radeker & Garrels orgel in Anloo (Drenthe)

Het orgel in de Magnuskerk van Anloo is in 1719 gebouwd door Radeker & Garrels, orgelmakers van Arp Schnitger. De pijpen hebben een hoog loodgehalte, ze zijn breed gelabieerd, vooruitspringende bovenlabia en dikke kernen.
De Principael 8' heeft een vocaal karakter met veel consonantische nuances in de aanspraak. Deze vocale eigenschap in de klank van prestanten komt uit de Renaissance en was in de 17e eeuw een belangrijk bestanddeel van de orgelklank. Harold Vogel komt regelmatig met zijn leerlingen naar de kerk in Anloo om ze met deze bijzondere stijl te laten kennismaken.

De tongwerken hebben een opmerkelijk grondtonig karakter met zeer brede kelen en tongen, de Trompet 8' en de Vox Humana 8' zijn nog helemaal in originele staat. De Dulciaan 8' op het borstwerk is in dezelfde stijl is gereconstrueerd. De klank van de Dulciaen is zangerig met een subtiele tinteling. Met de glanzende Trompet en de parelende Vox Humana op het Manuaal en een kleurrijke Bazuin 16 voet op het pedaal is het orgel ruim voorzien van tongwerken.

De pijpen spreken onmiddellijk aan met een hoorbare articulatie en opbouw naar de volle toon. Het zijn karaktervolle eigenschappen van levendige klanken die het kenmerk vormen van een goed orgel.

Radeker & Garrels orgel  1719 Anloo

Het gebeurt niet vaak dat een reeds lang bestaande Sample Set in een nieuwe vorm wordt aangeboden. Voor Prospectum is er een heel bijzondere reden om dit nu wel te doen. De techniek die Hauptwerk gebruikt om de klanken in de samples op te slaan heeft nogal wat beperkingen en compromissen. Na jarenlang onderzoek heeft Prospectum een aanzienlijk beter systeem ontwikkeld en noemde dat: high quality VPOLab© system.

Het bijzondere is dat dit systeem intern volledig werkt met een 64 bit resolutie, waar hoogwaardige algoritmen worden gebruikt voor een complexe verwerking van de klanken voor een Hauptwerkorgel. De resultaten overstijgen in grote mate de mogelijkheden van de bestaande techniek van Hauptwerk. Opvallend is dat meteen na de installatie de klanken in hun volle glorie hoorbaar zijn met een volume dat past bij de huiskamer. Bij elke sample set is daarvoor eerst een aanpassing nodig.

Met de oude set speelde ik regelmatig. Het orgel van Anloo is een prachtig orgel en een goed voorbeeld van de vocale klankschoonheid van barokorgels. Wel heb ik de samples zeer verfijnd moeten intoneren om dezelfde klanken te horen die ik ken van het spelen in de Magnuskerk van Anloo. Gewoonlijk bevat een sample set de klanken met het volume van de kerk. Om deze in de huiskamer weer te geven moet dat volume sterk worden verlaagd. Door deze verlaging verschuiven alle verhoudingen en is een ingrijpende aanpassing nodig om de kerkklanken weer in hun oorspronkelijke verhoudingen te laten klinken.

Met verbazing luisterde ik naar de klanken van de nieuwe set die zonder enige aanpassing een perfecte weergave van de klanken in de kerk laat horen met het volume van de huiskamer. Een vergelijking met de oude set maakt duidelijk, dat het VPOLab© system een innovatieve verbetering van grote betekenis is voor de klanken van Hauptwerk orgels.          zie:  Prospectum

start
hauptwerk
convolutie
intonatie
boekenhw
samplesets
orgels in mijn huis
martini
schnitger
bader
anloo
klapmeyer
casavant
holzhey
serassi
hinsz
contact
tafelpositief
boeken over orgebouw
betellen van boeken
metalen pijp maken
prestant
holpijp
mini
linkedsites