contact met John Boersma

Het Bouwen van Orgels

Niets geeft zoveel muzikale voldoening als het bespelen van een zelfgebouwd instrument. Dat geldt in de eerste plaats voor een huispijporgel. Alle onderdelen zijn met normaal aanwezig gereedschap te vervaardigen. Hoe een orgel moet worden gemaakt heb ik in verschillende boeken beschreven en vooral uitvoerig getekend. Een beginnende bouwer zal misschien eerst een ontwerp willen bespreken, hij of zij is hier welkom. Ervaren bouwers die hun ideeën willen toetsen aan de mening van anderen zijn eveneens welkom. Er zijn oneindig veel variaties mogelijk en iedere orgelbouwer heeft persoonlijke wensen. Het kan het zinvol zijn om over de consequenties te discussiëren. Soms wordt erg voorzichtig geïnformeerd of wel het gelegen komt. Dat is niet nodig, even een telefoontje of een e-mail en we kunnen een afspraak over de dag en de tijd maken. Kennis overdragen vind ik een belangrijk en is voor mij ook leerzaam.

Ook een eenvoudig orgel vergt voorbereiding en een goede manier van werken om het gewenste resultaat te kunnen bereiken. Mijn ervaringen met de bouw van verschillende orgels heb ik in boeken weergegeven. Bij het schrijven en vooral het tekenen ben ik er van uitgegaan dat zelfs een lezer zonder voorkennis dit moet kunnen begrijpen. Vooral in “Huisorgelbouw in beeld” wordt alles tot in het kleinste detail uitgelegd. Het resultaat is een volwaardig orgel dat niet hoeft onder te doen voor een professioneel gebouwd muziekinstrument. Een voorwaarde daartoe is wel dat het serieus moet worden gebouwd. Het gebruik van goedkoop materiaal of een alternatieve bouwwijze doet afbreuk aan het goede resultaat. Naast de beschreven methode zijn er meer wegen die naar een resultaat leiden.

Een amateurbouwer geeft de voorkeur aan het maken van houten pijpen. Voor fluitklanken kan dat wel, maar metalen pijpen zijn boventoonrijker en geven meer glans aan een klank. Ze hebben meer muzikale zeggingskracht. Verschillende amateurbouwers hebben ondervonden dat het maken van metalen pijpen niet moeilijker is dan het maken van houten pijpen. Het is gemakkelijk te leren en blijkt dan zelfs eenvoudiger te zijn dan bij houten pijpen. Het aantrekkelijkste deel van de orgelbouw is de intonatie. Hier kan iedere bouwer zijn eigen klank vormen en optimaal genieten van muziek naar eigen wensen.
Intoneren is alleen mogelijk met pijpen van metaal !
Bij hout ligt dat al vast in de constructie en is dan vrijwel niet meer te veranderen.

Over digitale orgels schrijf ik op andere pagina's van deze website. Bij deze orgels is de klankopwekking digitaal en dat is ook de enige overeenkomst tussen de verschillende merken. Als er wordt gestreefd naar een pijporgelklank slagen maar weinig bouwers in dit te realiseren. Mijn digitale orgel laat klanken horen die overeenkomen met mijn pijporgel. Het is gemaakt door Eminent. Tussen de klank ervan en mijn pijporgel zijn nauwelijks verschillen vast te stellen. Bij Johannus in Ede worden orgels gebouwd onder de naam Monarke. De klanken van deze orgels zijn ook goed evergelijkbaar met pijporgelklanken, maar de prijzen van deze orgels liggen hoog.

Het digitale orgel is een welkome aanvulling op mijn pijporgel. Door de gesimuleerde ruimte kunnen tongwerken en de lage tonen van 16 voets klanken zich op natuurlijke wijze ontwikkelen bij een beheersbaar geluidsvolume. Zo kan een organist thuis naast een huisorgel ook op een passende wijze een kerkorgel bespelen. Het komt overeen met het thuis beluisteren van een groot symfonieorkest via een CD en een goede surroundweergave.

Met nadruk wijs ik er op dat ik slechts mijn eigen ervaring met Eminent weergeef. Mijn teksten zijn niet met de makers van Eminent besproken en evenmin krijg ik van hen een vergoeding voor het uiten van mijn mening. Andere bedrijven met een gelijkwaardig orgel zal ik ook vermelden.

Een digitaal Eminent orgel en een pijporgel kunnen bij mij thuis worden vergeleken.

Haus Orgeln bauen

Nichts gibt so viel musikalisches Wohlgefühl als das Spielen eines selbst gebauten Instruments. Das gilt an erster Stelle für eine Hauspfeifenorgel. Alle Teile sind mit normal anwesenden Werkzeugen selber an zu fertigen. Wie es hergestellt werden soll, habe ich in verschiedenen Büchern beschrieben. Ein Anfänger möchte ein Entwurf vielleicht zuerst besprechen – er oder sie ist hier herzlich willkommen (oder über E-Mail). Fortgeschrittenen die ihre Ideen prüfen möchten an den Ideen von Anderen sind ebenso willkommen. Es gibt unendlich viele Variationen und jeder (Amateur)Orgelbauer hat persönlichen Wünschen. Manchmal sind verschiedene Lösungen möglich und ist es sinnvoll über den Konsequenzen zu diskutieren.

Auch eine einfache Orgel erfordert Vorbereitung und eine gute Bauart, damit ein gewünschtes Ergebnis erreicht wird. Meine Bauerfahrungen mit mehreren Orgeln habe ich in Büchern beschrieben. Beim Schreiben bin ausgegangen von Lesern, die sich nicht auskennen im Orgelbau, jeder sollte es verstehen können. Besonders in „Hausorgelbau in Bildern“ wird alles bis in den kleinsten Details erklärt. Das Ergebnis ist ein vollwertiges Musikinstrument, das nicht geringer ist als die Arbeit eines Profis. Eine Bedingung dazu ist, dass es seriös gebaut werden sollte. Die Anwendung von billigem Material oder alternative (simple) Bauweisen verringert das gute Ergebnis.

Ein Amateurbauer werde meistens Holzpfeifen bauen. Für Flöten ist es möglich, aber die Klänge der Metallpfeifen sind glänzender und haben musikalisch mehr zu sagen. Die Herstellung ist schnell zu lernen und erweist sich selbst als leichter als Holzpfeifen. Das schönste Teil des Orgelbaus ist die Intonation. Jeder Orgelbauer kann hier die Klänge nach eigenem Vorzug bilden und optimal genießen von Musik nach persönlichen Wünschen.
Intonieren ist nur möglich mit Metallpfeifen !
Bei Holzpfeifen ist die Intonation schon beim Konstruieren festgelegt und ist dann kaum noch zu ändern.

Über digitale Orgeln schreibe ich auf andere Seiten dieser Webseite. Die Klangerregung geschieht digital und das ist die einzige Übereinstimmung zwischen den verschiedenen Marken, weiter gibt es keine Ähnlichkeit. Wenn ein Pfeifenorgelklang nachgestrebt wird, sind weinig Bauer in der Lage es zu realisieren. Eine gute digitale Orgel wird von Eminent in Lelystad (Nld) gebaut. Zwischen dessen Klang und der Klang meiner Pfeifenorgel sind kaum Differenzen fest zu stellen. Auch die Monarke orgel von Johannus in Ede (Nld) produziert einen Pfeifenorgelklang.

Sie ist eine erwünschte Ergänzung meiner Pfeifenorgel. Wegen des simulierten Raums können Zungen und die niedrige Tönen der 16 Fuß Klänge sich auf natürliche Weise entwickeln. Dabei bleibt die Lautstärke zu Beherrschen. So kann ein Organist zu Hause auf einer passenden Weise eine Kirchenorgel spielen. Es ist wie das Anhören eines großen Sinfonieorchesters über eine CD und eine guten Surroundwiedergabe.